Een goed verhaal in een verneukte tijd (deel 3)

22/07/2010 5:24

Get the Flash Player to see this player.

Deel 3 Door Kees van der Linden

Analfabeet

Een Arabische vertaling van 'Ik, Driss' staat op stapel. Al is dat niet de manier om het verhaal te brengen bij de mannen waar het over gaat, legt Asis uit. ,,De generatie van mijn ouders is vaak analfabeet. Voor schrijvers met een dubbele achtergrond zoals ik, is dat een persoonlijk drama. Je komt heel ver van je ouders af te staan, omdat je iets doet wat zij niet kunnen, namelijk lezen en schrijven. Natuurlijk wil ik hen heel graag bereiken. Een toneelstuk of een film zou daarvoor een fantastisch middel zijn. Misschien gaat dat nog lukken ook, want er hebben zich al filmproducenten gemeld om de rechten te kopen.''

Cowboys

Asis verbaast zich over de ongelooflijke starheid van de eerste generatie migranten. Die verwondering is een van de drijfveren geweest voor het boek. ,,Want het waren juist avonturiers die het aandurfden naar Nederland te gaan. Maar eenmaal hier was het met die durf snel gedaan. Ze verzuurden, ze verhardden. Het waren cowboys, hoor. Maar hier zijn ze van hun paard gestapt.''

De prijs die een migrant betaalt voor zijn verhuizing is hoog, concludeert Asis. ,,Geestelijke stilstand ligt constant op de loer. Hoe verder je van je land afkomt te staan, hoe meer je gaat geloven in je herinneringen. Die herinneringen maak je tot tradities. Terwijl herinneringen toch vaak valse sentimenten zijn. Ik sprak ooit een Marokkaanse dichter, die me zei, dat hij pas in Nederland moslim was geworden. Dat zegt genoeg, toch? Veel migranten zijn in Nederland Marokkaanser geworden dan de Marokkanen zelf.''

,,Driss is iemand die wél zijn kansen grijpt. Dat wilden Hassan en ik beschrijven. Het zou bijna banaal zijn geweest om weer dat verhaal te vertellen van de mislukte migrant die wordt belazerd en uitgebuit. Of een verhaal over een meid die wordt uitgehuwelijkt. Dit vonden we veel spannender. Want Driss is de uitzondering op de regel.''

Ik, Ali

En zo is Ik, Driss de tegenhanger geworden van Ik, Ali (1985) van de Duitse onderzoeksjournalist Günther Wallraf, die een tijd vermomd als Turkse gastarbeider in de Duitse industrie werkte. De misstanden die hij tegenkwam en publiceerde, veroorzaakte een hoop ophef.

,,Maar wij wilden juist niet een boek schrijven waarin we een gastarbeider een grote bek laten opzetten. We wilden niet schreeuwen, niet protesteren, maar juist het tegenovergestelde doen. Ons boek is een boek waarbij je je lekker voelt, je krijg een inkijk in die jongens die hiernaar toe kwamen. Want dat waren ze nog, jongens. Ze dronken een biertje na het werk. Vonden de Zangers zonder Naam leuk en werden verliefd op Nederlandse meisjes. Die verhalen kent bijna niemand, we wilden ze optekenen voordat ze verloren zouden gaan. Want inmiddels komt de vierde generatie er al aan. En waar we bang voor zijn, is dat die eerste generatie uitsterft, zonder dat we hun verhalen hebben opgetekend.''